مستقل‌های جمعِ کل (381 واژه)
مستقل‌های جمعِ کل (381 واژه)

مستقل‌های جمعِ کل (381 واژه)

یکی از نخستین ارکان تفکر سیستمی منطق افرازاندیشی است. افراز (MECE)[1] به نوعی از تقسیم‌بندی می‌گویند که در آن یک مجموعه به نحوی به زیرمجموعه‌های کوچک‌تر تقسیم می‌شود که همه‌ی آن‌ها دو شرط زیر را دارا باشند:

  • اجتماع همه‌ی زیرمجموعه‌های کوچک، کل آن مجموعه را تشکیل دهد.
  • همه‌ی زیرمجموعه‌ها دو به دو با هم هیچ اشتراکی نداشته باشند.

به سه شکل زیر توجه نمایید.

الف
ب

ج

شکل «الف» نماد یک تقسیم‌بندی افراز نیست. زیرا اجتماع سه مجموعه برابر با کل نیست گرچه دو به دو با هم اشتراک ندارند.

شکل «ب» نماد یک تقسیم‌بندی افراز نیست. زیرا زیرمجموعه‌ها با هم اشتراک دارند گرچه اجتماع آن‌ها کل را تشکیل می‌دهند.

اما شکل «ج» نماد یک تقسیم‌بندی افراز است. زیرا هم اجتماع سه مجموعه برابر با کل است و هم زیرمجموعه‌ها، دو به دو، با هم اشتراکی ندارند.

 

در طرح یک سوال روانشناختی و به ویژه تعیین گزینه‌‌های آن، اگر بر مبنای منطق تقسیم‌بندی افراز عمل نکنیم، برخی از مخاطبان را از دست می‌دهیم. زیرا برخی افراد یا متعلق به هیچ دسته‌ای نیستند، یا به بیش از یک دسته تعلق دارند. به مثال‌های زیر توجه فرمایید:

سوال: شما چه قدر در زندگی‌تان تسلیم شده‌اید؟

گزینه‌ها را در سه حالت زیر بررسی نمایید.

حالت گزینه‌ها افراز؟ چرا؟
«الف» 1) خیلی زیاد     2) خیلی کم افراز نیست. چون ممکن است فردی تعدادی نه کم و نه زیاد تسلیم گردد.
«ب» 1) گه‌گاه     2) متوسط     3) هرگز افراز نیست. چون ممکن است به هر دو گزینه‌ی ا و 2 تعلق داشته باشد.
«ج» 1) زیاد  2) متوسط   3) کم  4) هرگز افراز است. چون در هر صورت، یک فرد باید به یک و فقط یکی از گزینه‌ها تعلق داشته باشد.

 

درک صحیح تقسیم‌بندی‌های افراز، اولین رکن درک صحیح محیط است. به عنوان مثال وقتی یک انسان می‌خواهد برای آینده‌اش یک روش موفق‌تر آموزش زبان انگلیسی انتخاب کند که اشتباه‌های قبلی را دیگر تکرار نکند، قبل از آن که دانستن تعریف «اشتباه»، «روش صحیح»، «متدهای آموزش زبان انگلیسی» و … لازم باشند، باید فرد، ابتدا، بتواند خطوط مشخصی را در زمان ترسیم کند و آن را به خوبی به «گذشته»، «حال» و «آینده» تقسیم نماید تا با نگریستن به وقایع گذشته برای آینده تصمیم بگیرد. این که در چه مقطعی از زمان این خط‌کشی صورت بگیرد، مطلقاً قانون‌پذیر نیست و از هیچ استاندارد خاصی تبعیت نمی‌کند. این نسخه برای هر فرد مخصوص به خود اوست. تنها باید بداند چگونه زمان را تقسیم کند.

 

[1] Mutually Exclusive Collectively Exhaustive

 

 

#افراز #تفکر_سیستمی #تفکر_استراتژیک #مجموعه‌ها #تقسیم‌بندی #استنتاج #استدلال #ریاضی #منطق #زیرمجموعه #اشتراک #اجتماع #اجتماع_کل #مستقل #روانشناسی #جامعه_شناسی #نگرش #طرز_فکر

#MECE #strategy #system