یک لقمه از ادبیات (3۵۶ واژه)
یک لقمه از ادبیات (3۵۶ واژه)

یک لقمه از ادبیات (3۵۶ واژه)

یکی از دارایی‌های مهم هر ملیت، زبان است. تمامی مردم متعلق به یک ملت، از زبان یا زبان‌های رایج در آن خطه تاثیرات فرهنگی و روحی بسیاری می‌گیرند. پیشینه‌ی زبان‌ها در پیشینه‌ی فرهنگی ملت‌ها ریشه‌های عمیق دوانده است. به عبارت دیگر، ادبیات و آداب و رسوم مردم در هم تنیده و هم‌بافته هستند.

آشنایی با ادبیات، اما، کلید بسیاری از قفل‌های فرهنگی است. قفل‌هایی که گاه منجر به تعارض‌های اجتماعی می‌گردند و گاه موجب سوء تفاهم‌های حل‌نشدنی می‌شوند. مثلاً اگر بدانیم وقتی مردم یک شهر از واژه‌ی خاصی معمولاً در چه زمان‌هایی استفاده می‌کنند، در برخوردهای اجتماعی با شنیدن آن واژه برداشت‌های سوء یا نادرست، حداقل تلقی نهایی ما از منظور طرف مقابل‌مان نخواهد بود.

املاء اما، موضوع جالب دیگری است که در تعاملات اجتماعی بروز پیدا می‌کند. باید بپذیریم که املای زبان فارسی در مقایسه با زبان محاوره از دشواری‌های خاص خود برخوردار است. این روزها، نسل جوان خیلی به املای صحیح کلمات اهمیت نمی‌دهند. مثال بارز آن استفاده‌ی ناصحیح «ه» و نقش‌نمای اضافه (ِ) به جای هم‌دیگر است. مثلاً «مردِ خوب» را به اشتباه «مرده خوب» و برعکس «حالم خوبه» را به اشتباه «حالم خوبِ» می‌نویسند. این موضوع به قدری همه‌گیر شده است که موج معکوسی در رسانه‌های اجتماعی، به ویژه توئیتر با هشتگ #هکسره علیه آن به راه افتاده است.

من هم تا مدتی خود را کاملاً متعلق به دسته‌ی مقابل دانسته و در موج مبارزه با این اشتباه – و حتی سایر اشتباه‌های املایی دیگر – حرکت می‌کردم. اما مدت کوتاهی است به این نکته می‌اندیشم که نمی‌توان زبان را از فرهنگ، عقاید، مسائل سیاسی، اعتقاد‌ها و آداب و رسوم یک کشور جدا دانست. همان طور که همه‌ی آن‌ها تغییر کرده‌اند و باز هم تغییر خواهند کرد، زبان هم لاجرم دست‌خوش تغییر می‌شود. کما این که در طول تاریخ، تغییرهای گوناگون بسیاری هم کرده است. مثلاً کلمه‌ی «شدن» در معنای «رفتن» و برعکس، جز در مناطق خاصی از کشور یا در متون ادبی معدود، در عمل، دیگر مورد اقبال عموم نیست. احتمالاً در زمان‌های قدیم استفاده‌های مکرر این دو واژه به جای یکدیگر، اعصاب خیلی‌ها را به هم ریخته است! بنابراین، نمی‌شود انتظار داشت که زبان، قوانین و واژه‌های خود را به طور کامل حفظ نماید.

سیاوش خالدان

۳ خرداد ۱۳۹۸

 

#ادبیات #فرهنگ #خرده_فرهنگ #آداب_و_رسوم #املا #انشا #جامعه_شناسی #روان_شناسی #ایران #فارسی #پارسی #مکتب #ریشه‌های_فرهنگی #تفاوت_نسلها #شعر #ادب